Η ιστορία του σχολείου

Η ιστορία του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πολίχνης, όπως καταγράφεται στο αρχείο του σχολείου.

«Κοινόν Σχολείον Καρα-ισίν» (1919–1930)

Η ιστορία του σχολείου μας ξεκινά το σχολικό έτος 1919–1920. Ύστερα από αίτημα των κατοίκων της Πολίχνης ιδρύεται διτάξιο δημοτικό σχολείο με την ονομασία «Κοινόν Σχολείον Καρα-ισίν». Στεγάζεται σε έναν θάλαμο που προοριζόταν για τους πυροπαθείς Εβραίους της Θεσσαλονίκης και έχει 52 μαθητές, αυτοδίδακτους δασκάλους και διευθυντή τον Γεώργιο Παπαναγιώτου.

Η ζωή των μαθητών και των μαθητριών δεν ήταν εύκολη: οι δάσκαλοι ήταν αυστηροί και οι τιμωρίες σκληρές. Οι γονείς πλήρωναν κάθε χρόνο δίδακτρα, αλλά και πρόστιμα για τα παιδιά τους. Τους δασκάλους τους πλήρωνε η Σχολική Εφορεία, η οποία δεν ήταν πάντα συνεπής στις υποχρεώσεις της.

Επειδή το κτίριο της Πρόνοιας ήταν εντελώς ακατάλληλο, ο διευθυντής ζήτησε, μέσω του Επιθεωρητή, από το Υπουργείο Παιδείας την ανέγερση διδακτηρίου. Συγκροτήθηκε Διδακτηριακή Επιτροπή και ξεκίνησε η ανέγερση του νέου διδακτηρίου στη σημερινή οδό Σχολείου. Οι κάτοικοι βοήθησαν, άλλοι με χρήματα και άλλοι με προσωπική εργασία.

Το Πάσχα του 1930, με πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και υπουργό Παιδείας τον Γεώργιο Παπανδρέου, το κτίριο ήταν έτοιμο και παραδόθηκε σε λαμπρή τελετή.

«Δημοτικόν Σχολείον Πολίχνης» (1930–1964)

Μετά το 1930 η ζωή στο σχολείο έγινε πιο δύσκολη και τα μέσα των δασκάλων ήταν πενιχρά. Για να καλύψουν τις ανάγκες του σχολείου οργάνωναν εράνους και γιορτές, νοίκιαζαν τα χωράφια του (17,5 στρέμματα που είχαν παραχωρήσει οι κάτοικοι) και δέχονταν δωρεές από γονείς και συλλόγους. Έτσι εξασφάλιζαν συσσίτιο για τους μαθητές και αγόραζαν βιβλία, που σχεδόν δεν υπήρχαν, με λίγες εξαιρέσεις όπως το βιβλίο «Απάσας της ύλης».

Το διδακτήριο επεκτάθηκε δύο φορές, το 1932 και το 1957, με τέσσερις νέες αίθουσες. Λόγω της αύξησης των μαθητών, το σχολείο έγινε τετραθέσιο το 1957 (από τριθέσιο) και δωδεκαθέσιο το 1964. Από το 1940 έως το 1973 φοιτούσαν σε αυτό κατά μέσο όρο 365 μαθητές και μαθήτριες.

Στο κτίριο λειτουργούσε και νυχτερινό σχολείο για άνδρες και γυναίκες της Πολίχνης και της Σταυρούπολης, το οποίο πλήρωνε ενοίκιο στο σχολείο.

Στα χρόνια του πολέμου το σχολείο φιλοξένησε τον στρατό, ενώ δάσκαλοι και μαθητές έραβαν ρούχα για τους στρατιώτες. Ο διευθυντής κατέγραψε τους βομβαρδισμούς του ιταλικού στρατού, καθώς και τους τραυματίες και τους πεσόντες Πολιχνιώτες στο αλβανικό μέτωπο. Οι Γερμανοί κατακτητές όρισαν νέα Σχολική Εφορεία με πρόσωπα της αρεσκείας τους, η οποία ενέκρινε τους απολογισμούς του σχολείου.

Μετά την απελευθέρωση, και καθώς ο πληθυσμός της Πολίχνης αυξανόταν (1960), η οικονομική κατάσταση του σχολείου βελτιώθηκε. Το σχολείο αύξησε τα έσοδά του, περίφραξε την αυλή, αγόρασε εποπτικό υλικό και βιβλία, διοργάνωσε γιορτές και εκδρομές, και τότε τραβήχτηκαν οι πρώτες φωτογραφίες του.

«1ο Δημοτικό Σχολείο Πολίχνης» (1964–2016)

Η αύξηση των μαθητών ανάγκασε τον Σύλλογο Διδασκόντων να καθιερώσει πρωινή και απογευματινή βάρδια.

Στα χρόνια της δικτατορίας επιβλήθηκαν στη σχολική κοινότητα νέα ήθη: ομοιόμορφη ενδυμασία, σχολαστική καθαριότητα, υποχρεωτικός εκκλησιασμός και παρακολούθηση κατηχητικού, συμμετοχή στους εράνους του Ερυθρού Σταυρού· γενικά, στρατός και σχολείο ήταν ένα και το αυτό.

Για να στεγαστούν οι 510 μαθητές, η ΜΟΜΑ κατασκεύασε στην αυλή λυόμενο διδακτήριο με γυμναστήριο, που παραδόθηκε το 1980. Τότε το πέτρινο διδακτήριο φιλοξένησε το 10ο Δημοτικό Σχολείο.

Έως το 2003 είχαν εμφανιστεί σοβαρά κτιριακά προβλήματα και το νεότερο διδακτήριο κρίθηκε ακατάλληλο. Από το 2006 έως το 2013 το σχολείο στεγάστηκε στο κτίριο του 11ου Δημοτικού Σχολείου Πολίχνης. Τον Ιανουάριο του 2013 απέκτησε νέο βιοκλιματικό κτίριο με γυμναστήριο, ενώ στο πέτρινο κτίριο στεγάζεται σήμερα το 1ο Γυμνάσιο Πολίχνης.

Σε όλη αυτή την πορεία οι μαθητές και οι μαθήτριες του σχολείου έλαβαν μέρος σε πολλές εκπαιδευτικές δράσεις και διακρίθηκαν, χάρη και στο έμπειρο και εμπνευσμένο διδακτικό προσωπικό. Από το σχολείο αποφοίτησαν άνθρωποι που διακρίθηκαν για την κοινωνική τους προσφορά: δήμαρχοι, επιστήμονες, συγγραφείς και άλλοι.

Πολίχνη, 13 Μαρτίου 2016. Πηγές και φωτογραφίες: Αρχείο του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πολίχνης. Έρευνα και κείμενο: Σοφία Καλαϊτζόγλου-Δάδη, Διευθύντρια του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πολίχνης (2011–2016).